Het is soms moeilijk om een tractatie te maken die leuk maar ook gezond is.
Wij willen u op deze pagina proberen te helpen door voorbeelden te geven.
U kunt al eenvoudig een gezonde tractatie maken. De versiering erom heen
maakt het dan bijzonder. Wij hebben wat foto's van tractaties die u zelf kunt
knutselen (samen met uw kind). In de tractatie doet u dan iets gezonds zoals een
blokje kaas, een doosje krenten of iets anders lekkers.
een doosje krenten die de pinguïn steun geeft
hippe stripfiguren
als muisjes muizen .....
een creatieve tractatie
onderstaande tekst is afkomstig van de site:
www.tandarts.org/tractaties.htm
TUSSENDOORTJES EN TRAKTATIES
OP SCHOOL
Voor een gezond gebit
Het is belangrijk dat een kind gevarieerd en voldoende eet, zodat het alle
noodzakelijke voedingsstoffen binnen krijgt. Maar overdaad schaadt. Te
eenzijdig, te veel of te vaak en onregelmatig heeft meestal negatieve effecten
op de gezondheid van het kind.
Dit geldt zeker ook voor het zich ontwikkelende kindergebit.
"Eetmomenten"
Voor een gezond kindergebit is het traktaties beste dat het aantal
"eetmomenten" op een dag beperkt wordt tot de 3 hoofdmaaltijden
(ontbijt, lunch en avondeten) en maximaal 3 à 4 maal iets tussendoor. Het gebit
krijgt tussentijds dan voldoende gelegenheid om te herstellen van de schade die
voedselresten samen met bacteriën kunnen veroorzaken.
"Suiker en zuur"
Suikers en in mindere mate zetmeel zijn de belangrijkste oorzaak van gaatjes
in tanden en kiezen en komt voor in de meeste voedingsmiddelen. Suiker zit bijv.
in snoep, koek, limonade en yoghi-drank, maar ook in fruit.
Suiker en in mindere mate zetmeel wordt in de mond door bacteriën omgezet
in zuur dat tandglazuur oplost en gaatjes in tanden en kiezen
veroorzaakt.
Hoe
meer suiker (in de mond) hoe meer zuur!!
Hoe
langer suiker (in de mond) hoe langer zuur!!
In de mond zorgt het speeksel ervoor dat het zuur weer wordt
geneutraliseerd. Dit gaat sneller naarmate er meer speeksel in de mond aanwezig
is.
"Schadelijkheid etenswaren en dranken"
Er is dus verschil in de schadelijkheid van etenswaren voor het gebit.
Dit is met name afhankelijk van de hoeveelheid suiker in combinatie met
de kleverigheid van het eten. Daarnaast is dit afhankelijk van de
hoeveelheid speeksel die wordt geproduceerd als gevolg van dit eten.
Het meeste (verse) fruit is niet kleverig en je eet het meestal in één keer,
achter elkaar op. Op hard fruit, zoals een appel, moet je bovendien kauwen,
waardoor er meer speeksel geproduceerd wordt. Drop of toffees bevatten veel
suiker en zijn erg kleverig waardoor ze lang in de mond aanwezig zijn. Dit
effect wordt nog eens versterkt indien er alleen op wordt gezogen. Kortom een
appel is voor het gebit veel beter dan bijvoorbeeld drop of toffees.
Wat de dranken betreft zijn vooral dranken die zoet en/of zuur bevatten niet
goed voor het gebit. Ook hiervoor
geldt dat alles in één keer opdrinken veel minder schadelijk is dan het slokje
voor slokje opdrinken. Een berucht
voorbeeld hiervan is cola, maar ook Yoghi-drank. Beide dranken zijn zowel erg
zoet als erg zuur.
Een speciale plaats neemt suikervrije kauwgom in. Doordat er geen suiker
in zit bestaat er geen risico op het ontstaan van gaatjes. Integendeel, door het
kauwen wordt er meer speeksel geproduceerd, waardoor gaatjes minder kans
krijgen. Ook hier geldt echter met mate, aangezien de kaakgewrichten bij
intensief kauwgom
gebruik zwaar worden belast.
Tenslotte is het aardig te weten dat ook kaas het ontstaan van gaatjes
sterk vermindert. Een boterham of cracker met kaas, zeker als afsluiting van een
"eetmoment" is daarom prima.
Samenvattend kunnen we stellen: Hoe zoeter en/of zuurder en hoe kleveriger het
eten, hoe schadelijker!
"School"
Ook op school heeft het kind te maken met verscheidene eetmomenten. De school
streeft daarbij naar de consumptie van zo verantwoord mogelijke etenswaren en
dranken.
Hiermee wil de school ouders ondersteuning bieden in hun streven hun kinderen zo
gezond mogelijk groot te brengen.
Dit betekent dat de school etenswaren en dranken adviseert met weinig suiker
en/of kleverigheid.
Omdat het in de praktijk niet altijd eenvoudig is om een verantwoord maar tevens
lekker en leuk tussendoortje of lekkere en leuke traktatie te verzinnen, staan
hieronder een aantal suggesties vermeld.
Voorbeelden staan ook op de grote "Tussendoortjes & Traktatie" poster van het
Ivoren Kruis.
Tussendoortjes
Fruit
Appel, peer, mandarijn, sinaasappel, banaan, perzik, nectarine.
Groente
Komkommer, wortel, radijsjes, tomaat.
Rijstwafel
Rijstwafel.
Rijstwafel met kaas of smeerkaas.
Dubbele rijstwafel met vruchtencompote.
Cracker e.d.
Cracker met kaas of vleeswaren.
Cracker met paté.
Cracker met vruchtencompote.
Bruine boterham
Bruine boterham met stukjes gekookte appel (appelmoes).
Bruine boterham met vruchtencompote.
Bruine boterham met banaan.
Bruine boterham met kaas (en komkommer).
Bruine boterham met pindakaas
Bruine boterham met vleeswaren/paté.
Bruine boterham met ei.
Bruine boterham met tomaat.
Bruine boterham met kokosbrood naturel.
Roggebrood
Roggebrood met kaas.
Krentenbol
Krentenbol.
Krentenbol met boter.
Krentenbol met kaas.
Bolletje (sesam, maanzaad etc)
Idem bruine boterham.
Koeken
Sultana’s
Volkoren rozijnen koek (AH, biologisch).
Evergreen
Dranken
Zuivel
Melk
Karnemelk
Yoghurt
Umer
Yoghurt/Umer
Yoghurt met een beetje diksap appel/peer.
Yoghurt met ongezoete vruchtensap.
Yoghurt met vers gemixt fruit.
Karnemelk
Karnemelk met een beetje diksap appel/peer.
Karnemelk met ongezoete vruchtensap.
Karnemelk met vers gemixt fruit.
Bronwater
Bronwater.
Bronwater met vruchtensap.
Traktaties
Tuc koekjes.
Klein zakje chips.
Suikervrije kauwgom.
Soepstengels.
Kaasblokjes.
Stukjes worst.
Plak cake.
Prikkers
Prikker met kaas/druifje.
Prikker met worst/augurkje.
Prikker met kaas/rolletje ham.
Fruit
Schaal met diverse stukje fruit, leuk aangekleed met versieringen.
Mandarijntjes.
Schaal met aardbeien, kersen.
Klein trosje druiven met versiering.
Groente
Wortels (waspeen/bospeen).
Komkommer.
Kerstomaatjes.
Tussendoortjes en
traktaties (Ivoren Kruis)
Broodburger
Drie sneetjes brood met tussen de onderste Leidse kaas en bovenste rookvlees.
Het broodje schuin doorsnijden (taartpunt) en ter versiering een halve druif met
een cocktailprikker op de burger prikken.
Varianten: brood, fijn geprakt hardgekookt ei met tuinkers; brood, kwark met
radijs; brood met gehalveerde kerstomaatjes of pindakaas en plakjes komkommer.
Broodje roerei
Bruin bolletje uithollen. Roerei: een ei met kruiden en 1 eetlepel melk op laag
vuur losroeren tot het gestold en droog is. Het roerei op een blaadje ijsbergsla
op het bolletje leggen.
Varianten: schijfjes rode biet of komkommer en aardappelsalade; veldsla met
vruchtensalade.
Panpizza’s
Van 4 bruine boterhammen de korsten
afsnijden. Tegen elkaar in beboterde koekenpan leggen. Beleg de boterhammen,
kaas er bovenop. Met deksel op de pan in 20 minuten gaar bakken. Evt. in 8
stukken snijden.
Rondjes: Met een waterglas, vóór het bakken een rondje uit een sneetje brood
drukken. Verder zie boven.
Variant: Minipizza’s van brood- of pizzadeeg in poffertjespan op het vuur of
op bakblik in de oven.
Gevulde maisbugles
Vulling: kwark met tomatenketchup,
zout en peper.
Variant: Light pâté.
Fruitstokjes
Doe een druppeltje citroensap op
appel en banaan om bruin worden te voorkomen. Verschillende fruitcombinaties
zijn mogelijk.
Mini-slaatje
Van een gewassen, ongeschilde appel
een kapje afsnijden. Appel uithollen (bodem heel laten). Appel, vruchtvlees en
kapje met citroen besprenkelen. Meng een sausje van umer, mosterd, fijngehakte
peterselie, zout en peper; voeg stukjes appel, komkommer en kipfilet
(vleeswaren) toe.
Variant: stukjes 30+ kaas en fruit.
Gastengeschenkjes
Vouw zelf van cadeaupapier een
feestelijk zakje. Aan zijkanten dicht nieten.
ZAKJES VULLEN met bijv. popcorn, ringlings, pepsels, bananenchips, Japanse mix,
suikervrije kauwgom en suikervrije snoepjes, gummetjes, puntenslijper, stickers
of sleutelhangers.
Broodschijfjes
Van pak broodmix brooddeeg maken en
uitrollen tot lap van ca. 15 x 30 cm. Leg er dunne plakjes banaan of appel met
wat kaneel op. Deeglap oprollen. Op ingevette bakplaat leggen. Bestrijken met
losgeklopt ei. In de oven (200°) gaar en licht-bruin bakken. Hierna in schijven
snijden (3cm).
Beschuit Hawaï
Ananas laten uitlekken. Leg op de
beschuit een plakje achterham, hierop het schijfje ananas, dan een plakje
30+ kaas. Leg de belegde beschuiten onder de hete grill. Strooi er wat bieslook
bovenop. Eet de beschuit warm.
Rijstwafel
Tahoesmeersel: Tahoe (tofu)
fijnprakken, met weinig yoghurt tot smeersel mengen. Voeg zout, peper, paprika
en kerriepoeder toe.
Broodrolletjes
Snijd bruin casino in de lengte in
meerdere dunne plakken. Haal de korst eraf. Besmeer een plak met kwark en een
beetje mosterd. Leg er blaadjes sla en plakjes achterham op. Plak oprollen en in
folie verpakken. Opstijven in koelkast. Snij de rol in plakjes.
Variant: kwark met pizza-tomatenspread en achterham, of kwark met kaneel en
gemberpoeder.
Pannenkoekrolletjes
Stukjes appel of peer in het
pannenkoekbeslag meebakken of een naturel pannenkoek beleggen met fruit of
20+ smeerkaas. Pannenkoek oprollen en in schijven snijden. Steek er een prikker
doorheen.
Minibroodjes
Volg recept op verpakking broodmix.
Maak kleine bolletjes. Voor het bakken bestrooien met sesam- of maanzaad,
zonnebloempitten of geraspte kaas.
Eventueel stukjes banaan, appel of noot door het deeg kneden.
Smulmandje
Komkommermoot diep uithollen, bodem
heel laten. Met prikker een strook glanspapier als hengsel hieraan bevestigen.
Vulling: Meng 20+ smeerkaas of kwark met druppel ketjap, fijngehakte amandelen
en paprika; of met fijngesneden ham en stukjes fruit.
Gevulde kiwi
Kiwi niet schillen. Bovenkant
afsnijden. Voorzichtig uithollen. Vruchtvlees mengen met kleine stukjes fruit.
Knabbelboeket
Zet in een siervaasje een boeketje
van verschillende knabbels, zoals: soepstengels, pepsels, reepjes rode- en
groene paprika en selderie. Een strik om het vaasje staat nog feestelijker!
Variant: Vaasje vullen met popcorn, Japanse mix of suikervrije snoepjes.
Prikkerparade
2 Schijfjes komkommer met
daartussen een plakje omelet, bovenop een radijsje. Dit vaststeken met
feestelijke prikker. Andere combinaties: Roggebroodrondje met blokje meloen,
bovenop een kers. Roggebroodrondje met blokje kaas, bovenop een zilveruitje.
Roggebrood met sandwichspread en een stukje bospeen. Of watermeloen met ham en
druif.
Frisse dranken
Gemengd fruit in mixer zacht en
vloeibaar maken.Er zijn vele combinaties mogelijk.
bijvoorbeeld: Umer of yoghurt met banaan of peer.
Tomatengroentesap of wortelsap.
Karnemelk met sinaasappel.
